Gdybyśmy chcieli zmniejszyć liczbę polskich żołnierzy o więcej niż owe 20 proc., pozostali koalicjanci musieliby zgodzić się na utrzymanie odpowiedniej liczby swoich wojsk. W tym celu dowodząca kontyngentem Polska powinna podjąć się negocjacji z partnerami. Takie negocjacje są jednak skazane na klęskę, jeśli sami Polacy będą nawoływać do szybkiego wyjścia z Iraku. Czyniąc to, działamy więc przeciwko własnym interesom narodowym.

Bardzo dobrym rozwiązaniem strategicznym jest niedawne postanowienie polskiego rządu: od lutego siedmiuset z dwóch tysięcy czterystu naszych żołnierzy z irackiej dywizji wielonarodowej pozostanie w kraju jako odwód operacyjny. W razie zagrożenia można będzie go w ciągu kilku dni przerzucić do Iraku.


To nie jest redukcja kontyngentu, ale zmiana sposobu jego użycia. Aby to miało sens, należy spełnić kilka warunków. Po pierwsze, to powinni być żołnierze, którzy już brali udział w misji irackiej albo innych poważnych międzynarodowych operacjach wojskowych i nie wymagają dodatkowego przygotowania. Po drugie, w chwili zagrożenia decyzję o ich ściągnięciu do Iraku powinien podejmować dowódca dywizji irackiej, a nie politycy. Dobrze byłoby, gdyby decyzja polityczna była podjęta zawczasu, już teraz. Uważam, że to jest właśnie logiczny sposób stopniowego zmniejszania bezpośredniej obecności wojskowej w Iraku przy jednoczesnym kontynuowaniu udziału w tej misji, zwłaszcza utrzymywaniu dowodzenia dywizją.

Zwolennicy wycofania argumentują, że nasza armia nie wytrzymuje obciążenia. Przede wszystkim mamy coraz mniej ochotników na wyjazd do Iraku. Tego argumentu użył minister obrony narodowej. To paradoks, bo kłopoty z wysyłaniem żołnierzy do Iraku biorą się stąd, że od lat rządy i ministrowie boją się podjąć decyzji o utworzeniu armii zawodowej. W rzeczywistości to właśnie irackie doświadczenia wzmacniają potencjał obronny Polski. Dzięki niemu część naszego wojska zbliża się do standardów międzynarodowych.

Faludża. Zburzony szpital polowy

Irak podsuwa nam rozwiązania, które powinniśmy wykorzystać w programach modernizacji armii. Jednym z najważniejszych jest właśnie rezygnacja z poboru i przejście na armię w pełni ochotniczą (zawodową). Wtedy nie byłoby problemów z wysyłaniem żołnierzy. Do Iraku wyjeżdżałyby etatowe jednostki, a nie tworzone na bieżąco kontyngenty. W tej chwili działa to trochę na zasadzie pospolitego ruszenia. Niestety, takiej zmiany nie uwzględniono w programie rozwoju sił zbrojnych na lata 2005–2010. Obecne kłopoty z delegowaniem żołnierzy powstały więc na własne życzenie. Dlatego nie są wiarygodnym argumentem, jeśli używane są przez decydentów za to odpowiedzialnych.

Armia zawodowa to pewien skrót myślowy. Należałoby raczej mówić o armii ochotniczej: zawodowcach, którzy służą w wojsku przez całe życie lub żołnierzach kontraktowych, którzy podpisują umowy na kilka lat, albo też żołnierzach służby okresowej, angażowanych tylko na potrzeby określonej misji. Utworzenie armii zawodowej jest konieczne z kilku powodów.



Po pierwsze, zmieniły się realia: nie ma już prawie starć wielkich mas wojska. Grożą nam konflikty regionalne i terroryzm, którym nie zaradzi użycie wielkiej armii. Potrzebujemy natomiast specjalistów, na przykład komandosów – a jednostki tego typu szkoli się latami. Po drugie, jesteśmy świadkami rewolucji technicznej – sprzęt staje się coraz bardziej skomplikowany.






Nie można nauczyć się jego obsługi w kilka miesięcy, potrzebujemy profesjonalistów. Po trzecie, nie jest prawdą, że Polski nie stać na armię zawodową. Za te same pieniądze, które przeznaczamy na utrzymanie wojska z poboru, można zrealizować dużo więcej zadań przy pomocy zawodowców. Armia zawodowa będzie mniej liczna, ale dzisiaj jakość jest dużo ważniejsza niż ilość. Samo społeczeństwo przeciwstawia się obowiązkowi wojskowemu. W rezultacie do wojska trafiają przede wszystkim ci, którzy nie potrafią się wymigać. Bystrzejsi umieją go uniknąć. Poza tym prawie wszystkie państwa europejskie utworzyły armie zawodowe, natomiast my ciągle trzymamy się starego modelu.




Drugi wniosek dotyczy strategii modernizacji naszych sił zbrojnych. Na przykładzie Iraku widać, że coraz skuteczniejsze jest uzbrojenie oparte na systemach informacyjnych – bezpilotowce, roboty, broń informacyjna czy systemy obrony przeciwrakietowej. Irak podpowiada, że jeżeli chcemy dopędzić czołówkę światową pod względem technicznym, musimy dokonać przeskoku generacyjnego. To znaczy, że pieniądze, które przeznaczamy na modernizację, powinniśmy wydawać nie na sprzęt, który jest potrzebny wojsku dzisiaj, ale na ten, który przyda się jutro. Dobry jest tu przykład samolotu F16 – właściwsze byłoby zainwestowanie pieniędzy, które wydaliśmy na ten samolot, w programy badawcze, rozwojowe, dotyczące sprzętu kolejnej generacji. Chodzi o te same kwoty – zmienia się tylko sposób ich wykorzystania. Jeśli zaś chodzi o zadania bieżące, jesteśmy w stanie je wykonywać za pomocą sprzętu, który mamy.

Polska nie powinna więc utrudniać realizacji strategii międzynarodowej w Iraku. Wzięliśmy na siebie odpowiedzialność za małą część tego kraju i nie powinniśmy z niej teraz rezygnować. Nasz interes strategiczny to kontynuowanie misji ze stopniową zmianą jej charakteru – aż do pozytywnego zakończenia.

Prof. dr hab. Stanisław Koziej, generał w stanie spoczynku. Obecnie niezależny ekspert wojskowy.